ENFLASYON DÜZELTMESİNİN ERTELENMESİ VE KUR KORUMALI MEVDUATLARDAN ELDE EDİLEN GELİRLER İLE TL DÖNÜŞÜMLÜ ALTIN KAZANÇLARINA KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI SAĞLANMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ

 Bilindiği üzere; Vergi Usul Kanunu (mükerrer 298. madde) uyarınca, kazançları bilanço esasına göre tespit edilen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, fiyat endeksindeki artış, son üç hesap döneminde (içinde bulunulan dönem dahil) %100'den ve içinde bulunulan dönemde %10'dan fazla olursa, mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutmakla yükümlüdür.
Enflasyon düzeltilmesi uygulaması, her iki koşulun birlikte gerçekleşmediği durumlarda sona ermektedir. İçinde bulunduğumuz hesap dönemine bakıldığında, 2022 Ocak başında açıklanan endekslere göre;
-Son bir yıllık dönemdeki (Aralık/ 2020-Aralık/ 2021) enflasyon oranının (Yİ-ÜFE) %79,89 ve
-Son üç yıllık (Aralık/2018-Aralık/2021) enflasyon oranının (Yİ-ÜFE) yüzde 141,70,
olarak gerçekleştiği, dolayısıyla, mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması için gerekli olan iki şartın oluştuğu görülmektedir.
Konuya ilişkin olarak GİB tarafından hazırlanan “Tebliğ Taslağı” internet sitesinden yayımlanmış olup, Taslağın geliştirilerek yayıma hazırlama çalışmalarının devam ettiği belirtilmiştir.
Ancak; 13.01.2022 tarihinde TBMM Başkanlığına “Vergi Usul Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” sunularak, enflasyon düzeltmesinin ertelenmesi ve TL mevduata dönüşümde kur farkı ve altın kazançlarına kurumlar vergisi istisnası sağlanmasına ilişkin düzenlemeler öngörülmüştür.
TBMM Başkanlığına sunulan “Kanun Teklifi” ile öngörülen düzenlemeler aşağıda yer almaktadır:

A-VERGİ USUL KANUNU İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER
1)  Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasının Ertelenmesi:
Vergi Usul Kanununa eklenmesi öngörülen geçici 33’üncü maddede;
-2021 ve 2022 yılı hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibariyle) ile 2023 yılı geçici vergi dönemlerinde, enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması,
-31.12.2023 tarihli mali tabloların, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulması,
düzenlenmiş olup, maddenin yasalaşması halinde, enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kar/zarar farkı geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterilecektir.
 
2)    Ertelenme         Yapılacak     Dönemlerin     “Enflasyon     Düzeltme     Şartlarının  Gerçekleşmediği Dönem” Olarak Değerlendirilmesi:
Bilindiği üzere;  01.01.2022  tarihinden  itibaren  yürürlüğe  giren  VUK  mükerrer 298’nci maddenin (Ç) fıkrasında “sürekli yeniden değerleme” uygulaması düzenlenmiştir
“Sürekli Yeniden Değerleme” uygulamasına göre; tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, (enflasyon düzeltmesi yapanlar ile kayıtlarını TL dışında başka   bir   para   birimiyle   tutmalarına   izin   verilenler   hariç)    enflasyon   düzeltmesi   yapma şartlarının
 gerçekleşmediği   hesap   dönemlerinin   sonu   itibariyle,   bilançolarında   bulunan amortismana   tabi   iktisadi
 kıymetlerini ve bunlar üzerinden ayrılıp bilançolarının  pasifinde gösterilen amortismanları  yeniden  değerleme
 oranı ile değerleyebileceklerdir.
Böylece; mükelleflere, 01.01.2022 tarihinden itibaren “Sürekli Yeniden Değerleme” uygulamasından da yararlanma imkanı getirilmiş olmaktadır.

B-KURUMLAR VERGİSİ KANUNU İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER
Bilindiği üzere, “TL Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüşümün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ”
uyarınca;
-Yurt içi yerleşik gerçek kişilerin 20.12.2021,
-Yurt içi yerleşik tüzel kişilerin ise 31.12.2021
tarihinde mevcut olan ABD doları, Euro ve İngiliz Sterlini cinsinden döviz tevdiat hesabı ve döviz cinsinden katılım fonu hesabı bakiyeleri, hesap sahibinin talebi halinde dönüşüm kuru üzerinden TL’ye çevrilmekte ve Bankalar tarafından;
-Gerçek kişiler için 3 ay, 6 ay veya 1 yıl,
-Tüzel kişiler için de 6 ay veya 1 yıl
vadeli TL mevduat veya katılma hesabı açılmaktadır.
Kurumlar Vergisi Kanununa eklenmesi öngörülen geçici 14’ üncü madde ile TL mevduata dönüşümdeki  kur farkı ve altın kazançlarına kurumlar vergisi istisnası getirilmesi düzenlenmiş olup, konuya ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır:
 
1)   TL Dönüşümlü Mevduat ve Katılma Hesaplarının Kur Farkı, Faiz ve Kâr Payı Gelirlerine Uygulanacak  KV İstisnası:
Geçici 14’üncü maddenin 1’inci fıkrasıyla;
-Kurumların 31.12.2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine (17 Şubat 2022) kadar TL’ye çevirmeleri,
- TL varlığı en az 3 ay vadeli TL mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri, durumunda,
 
a)  Yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançlarının 01.10.2021 ila 31.12.2021 tarihleri arasındaki döneme isabet eden kısmının,
b)  2021 yılı 4’üncü geçici vergi dönemine ait beyannamenin verilme tarihine kadar TL’ye çevrilen hesaplarla ilgili oluşan kur farkı kazançları ile bu hesapların dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançların,
Kurumlar Vergisinden istisna edilmesi düzenlenmektedir.
 
2)   Yabancı Paraların 2022 Yılı Sonuna Kadar TL Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüşümü Halinde  Uygulanacak KV İstisnası:
Geçici 14’üncü maddenin 2’nci fıkrasıyla, yukarıdaki düzenleme kapsamına girmemekle birlikte;
-Kurumların 31.12.2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını 2022 yılı sonuna kadar TL mevduat ve katılma hesaplarına dönüşüm kuru üzerinden TL’ye çevirmeleri,
- TL varlığı en az üç ay vadeli TL mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri halinde,
-Yabancı paranın TL’ye çevrildiği tarih ile geçici vergi dönemi sonu değerlemeleri arasında oluşan kur farkının,
-Dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr
payları ile diğer kazançların,
Kurumlar Vergisinden istisna edilmesi öngörülmektedir.
 
3)    Altın Hesabı Bakiyelerinin 2022 Yılı Sonuna Kadar TL Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüşümü  Halinde Uygulanacak İstisna:
Geçici 14’üncü maddenin 3’üncü fıkrasıyla, kurumların 31.12.2021 tarihli bilançolarında yer alan altın hesabı ile bu tarihten sonra açılacak işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerini 2022 yılı sonuna kadar dönüşüm fiyatı üzerinden TL mevduat ve katılma hesaplarına çevirmeleri ve dönüşüm sonucu elde ettikleri TL varlığı en az üç ay vadeli TL mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda, TL’ye çevrildiği tarihte oluşan kazançlar ile dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlarına kurumlar vergisi istisnası öngörülmektedir.
 
4)      TL Dönüşümlü Mevduat veya Katılma Hesabından Vadeden Önce Çekim  Yapılması:
Geçici 14’üncü maddenin 4’üncü fıkrasında, TL mevduat veya katılma
hesaplarından vadeden önce çekim yapılması durumunda, bu madde kapsamında istisna edilen tutarlar nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin, vergi ziyaı cezası kesilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil olunacağı düzenlenmektedir.